Podatek od kryptowalut – jak rozlicza go inwestor w projektach DeFi

Rozliczanie zysków z aktywności w zdecentralizowanych finansach (DeFi) staje się jednym z kluczowych wyzwań dla polskich inwestorów. Coraz więcej osób uczestniczy w projektach opartych na blockchainie, generując przychody z pożyczek, stakingu czy farmingu płynności. Zrozumienie, jak prawidłowo obliczyć i wykazać podatek od kryptowalut, jest niezbędne, aby uniknąć błędów w rozliczeniach z urzędem skarbowym.

Charakterystyka opodatkowania kryptowalut w polskim prawie

Polskie przepisy podatkowe odnoszą się do kryptowalut w sposób szczegółowy od 2019 roku. Uregulowania zawarte w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) wskazują, że przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych stanowią przychód z kapitałów pieniężnych. Oznacza to, że opodatkowaniu podlega wyłącznie wymiana kryptowalut na waluty tradycyjne (np. PLN, EUR, USD) lub inne wartości majątkowe.

Dochód stanowi różnicę pomiędzy sumą przychodów ze sprzedaży a kosztami ich uzyskania. Koszty mogą obejmować wartość nabycia kryptowalut, prowizje giełd, a także wydatki poniesione w związku z przechowywaniem aktywów. W przypadku projektów DeFi problemem jest jednak prawidłowe ustalenie momentu powstania przychodu, ponieważ operacje w zdecentralizowanych protokołach często nie mają charakteru klasycznej sprzedaży.

Definicja waluty wirtualnej w kontekście DeFi

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, waluta wirtualna to cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest prawnym środkiem płatniczym, jednak może być przedmiotem wymiany i przechowywania. Tokeny wykorzystywane w systemach DeFi, takie jak governance tokens, LP tokens czy stablecoiny, mieszczą się w tej definicji, co oznacza, że w aspekcie podatkowym traktowane są jako kryptowaluty.

Zakres obowiązku podatkowego

Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych mających miejsce zamieszkania w Polsce, niezależnie od tego, na jakiej platformie odbywa się transakcja. W przypadku dochodów z DeFi, nawet jeśli są one generowane na zagranicznych protokołach, inwestor ma obowiązek wykazać je w krajowym zeznaniu rocznym PIT-38.

Rozliczanie zysków z projektów DeFi

Rozliczenie przychodów z DeFi wymaga precyzyjnego ustalenia, które operacje generują dochód podatkowy. W praktyce nie wszystkie działania w ekosystemie zdecentralizowanych finansów są opodatkowane. Część z nich ma jedynie charakter wymiany aktywów w ramach jednego protokołu.

Przykłady zdarzeń podatkowych

Zdarzeniami, które mogą generować obowiązek podatkowy, są m.in.:

• wymiana tokenów DeFi na waluty tradycyjne,
• sprzedaż tokenów otrzymanych w ramach stakingu lub farmingu,
• realizacja zysków z pożyczek udzielonych w kryptowalutach,
• otrzymanie nagród lub prowizji w tokenach, które następnie są zbywane.

Natomiast wymiana jednych tokenów na inne w ramach protokołu DeFi, bez zamiany na walutę fiat, nie powoduje powstania przychodu podatkowego w świetle obecnych przepisów. Dopiero moment wymiany na walutę tradycyjną lub wykorzystania tokenów do zapłaty za towary bądź usługi rodzi obowiązek podatkowy.

Dokumentacja i ewidencja transakcji

Podstawą prawidłowego rozliczenia jest prowadzenie dokładnej ewidencji wszystkich transakcji. W przypadku inwestowania w kryptowaluty przy pomocy portfeli DeFi, warto zachować:

• historię transakcji z blockchaina (adresy walletów, hash transakcji),
• potwierdzenia wymiany tokenów,
• dowody poniesionych kosztów (np. opłaty gas, prowizje).

Brak odpowiedniej dokumentacji może utrudnić wykazanie kosztów uzyskania przychodu, co w konsekwencji prowadzi do zawyżenia podstawy opodatkowania.

Sposób składania zeznań i obowiązki wobec urzędu skarbowego

Dochody z kryptowalut, w tym z projektów DeFi, należy wykazać w deklaracji PIT-38, składanej do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Formularz ten przeznaczony jest do rozliczania przychodów z kapitałów pieniężnych oraz instrumentów finansowych.

Zasady wypełniania formularza

W deklaracji należy wykazać:

• łączny przychód ze sprzedaży kryptowalut,
• sumę kosztów ich nabycia,
• dochód lub stratę powstałą w wyniku transakcji.

Podatek wynosi 19% od osiągniętego dochodu. Nie ma możliwości opodatkowania kryptowalut według skali podatkowej ani w ramach działalności gospodarczej, nawet jeśli inwestor dokonuje licznych transakcji. Strata z jednego roku może zostać odliczona w kolejnych latach podatkowych, maksymalnie do 50% wartości w danym roku.

Weryfikacja danych i obowiązek samodzielnego rozliczenia

Urzędy skarbowe nie dysponują automatycznymi danymi o transakcjach kryptowalutowych, dlatego inwestor samodzielnie sporządza zestawienie operacji i przelicza wartości na złote według średniego kursu NBP z dnia poprzedzającego transakcję. Rzetelne przygotowanie deklaracji podatkowych wymaga znajomości zasad rachunkowych i umiejętności pracy z danymi blockchainowymi.

Znaczenie prawidłowego rozliczenia dla inwestorów DeFi

Dynamiczny rozwój zdecentralizowanych finansów sprawia, że liczba użytkowników tych rozwiązań w Polsce stale rośnie. Organy podatkowe coraz częściej analizują wpływy z rynku cyfrowych aktywów, dlatego brak rozliczenia może skutkować sankcjami skarbowymi. Świadome i zgodne z prawem rozliczenie podatku od kryptowalut jest elementem profesjonalnego podejścia do inwestowania w nowoczesne instrumenty finansowe.

Właściwe prowadzenie ewidencji, znajomość obowiązujących przepisów oraz terminowe składanie deklaracji pozwalają uniknąć ryzyka błędów i zapewniają zgodność z krajowym systemem podatkowym. Wraz z dojrzewaniem rynku DeFi wzrasta znaczenie transparentności i zgodności działań inwestorów z obowiązującymi regulacjami, co stanowi podstawę dalszego rozwoju sektora cyfrowych finansów w Polsce.