Tadeusz Kłapkowski (1902–1984) – to bodaj jeden z najbardziej zapomnianych dziś pionierów polskiej spółdzielczości rolniczej oraz prekursorów nauki organizacji zarządzania, któremu przyszło działać zarówno w okresie międzywojennym, jak i w okresie PRL. W okresie międzywojennym doktor inżynier Kłapkowski był m.in. zastępcą dyrektora (w latach 1928–30) założonego z inicjatywy Franciszka Stefczyka Spółdzielczego Instytutu Naukowego, wchodził w skład rady naukowej i był redaktorem naczelnym wydawanego przez Instytut dwumiesięcznika "Biuletyny Spółdzielczego Instytutu Naukowego (wydawanego w latach 1928–30), przekształ- conego później w "Spółdzielczy Przegląd Naukowy" (1931–1950).

Kłapkowski pełnił także funkcję sekretarza Państwowej Rady Spółdzielczej, był prezesem Zarządu Głównego Związku Spółek Rolniczych i Zarobkowo-Gospodarczych RP, naczelnikiem jednego z wydziałów Ministerstwa Skarbu RP. Po II wojnie światowej kierował krakowskim oddziałem Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa, redagował pismo "Przegląd Organizacji"; był również zastępcą przewodniczącego Komisji Socjologicznej oraz członkiem Komisji Nauk Ekonomicznych i Komisji Ochrony Zdrowia Społecznego oddziału PAN w Krakowie; jako profesor wykładał w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz Akademii Handlowej (WSE, AE) w Krakowie.

Książka pt. Spółdzielczość w rolnictwie polskiem, której fragmenty przypominamy poniżej powstała w ramach Prac Społeczno-Gospodarczych Biblioteki Puławskiej zainicjowanej przez Wydział Ekonomiki Rolnej Drobnych Gospodarstw Wiejskich w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego (PINGW) w Puławach (z siedzibą w Warszawie).Tę niezwykle znaczącą placówkę naukowo-badawczą powołano w 1926 r., jej pierwszym dyrektorem został wówczas znakomity prof. Franciszek Bujak – mediewista, znawca historii gospodarczej. To PINGW zwrócił uwagę na konieczność podjęcia systematycznych badań dotyczących ekonomiki gospodarki wiejskiej, wprowadzając m.in. nowe metody rachunkowości rolniczej. Instytut ten każdego roku wydawał publikacje na temat położenia ekonomicznego gospodarstw w Polsce, prowadził także badania ankietowe, ogłaszał konkursy na najlepsze prace z tej dziedziny. Publikacje te – bez mała 90 (!), jakie ukazały się do 1939 r. – odegrały dużą rolę w życiu naukowym i gospodarczym ostatniej dekady dwudziestolecia międzywojennego, wpływały na politykę rządu oraz prasę specjalistyczną i publicystykę.

Sam Tadeusz Kłapkowski opowiadał się za taką relacją pomiędzy państwem i spółdzielczością, która gwarantowałaby maksymalną autonomię dla inicjatyw spółdzielczych. Państwo nie powinno zastępować oddolnej inicjatywy społecznej wszędzie tam, gdzie ona samoistnie rodzi się i występuje. Zbyt daleko idąca w tym względzie aktywność państwa może być wręcz szkodliwa, bo prowadzić może do rozrostu biurokracji i zahamowania społecznych, samorządowych postaw obywateli. Państwo winno dążyć do popierania inicjatywy społecznej m.in. poprzez tworzenie mądrego prawa, dobrej ordynacji podatkowej, niesienie niezbędnej pomocy w sytuacji kryzysowej. Pomagając spółdzielni – jak twierdził Kłapkowski – państwo w istocie pomaga społeczeństwu i konkretnym osobom.

Tadeusz Kłapkowski jest autorem wielu prac naukowych. Napisał m.in.: ! Patronackie spółdzielnie rolnicze w Małopolsce, Spółdzielczy Instytut Naukowy (SIN), Kraków 1927. ! Współpraca spółdzielczych organizacji rolniczych z zawodowymi organizacjami rolniczymi i reprezentacja interesów rolnictwa polskiego, SIN, Warszawa 1929. ! Zrzeszenia rolnicze w Szwajcarii, SIN, 1930. ! Społeczeństwo w rozwoju historycznym, Spółdz. Wydawnicza "Wspólnota Pracy", Warszawa 1935. ! Spółdzielcze związki rewizyjne w Polsce wg stanu z 1933 r., Warszawa 1935. ! Zrzeszenia rolnicze jako zagadnienie społeczne, Warszawa 1938. W latach 50. i 60 ukazało się jeszcze kilka jego pozycji poświęconych przemysłowi przetwórczemu, organizacji zbytu i zaopatrzenia oraz organizacji przemysłu owocowo-warzywnego. Poniższe fragmenty przytaczamy za: Tadeusz Kłapkowski, Spółdzielczość w rolnictwie polskiem, Biblioteka Puławska, Seria Prac Społeczno-Gospodarczych Nr 18, Warszawa 1929 [tu Rozdział III Polityka gospodarcza Polski w odniesieniu do spółdzielczości rolniczej, s. 259–277].

Janusz Ossowski


Partnerzy:

kasa-stefczyka

wsieci 27022014 

skef 

skok logo rgb2

logo FES 

 

Nasza witryna do poprawnego funkcjonowania używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Czytaj wiecej polityka prywatnosci.

Zaakceptuj cookies na tej stronie.