Ksiądz, a późniejszy biskup katowicki, Stanisław Adamski (1875–1967) to jedna z najciekawszych postaci polskiej hierarchii kościelnej. Społecznik, działacz niepodległościowy, organizator ruchu spółdzielczego, polityk, wydawca, teolog, duszpasterz – człowiek, któremu przyszło żyć i działać w trzech całkowicie różnych okresach historii Polski: zaborów, II RP oraz czasach PRL, nie wspominając o dwóch wojnach światowych. Ks. Adamski – żeby wymienić tylko niektóre z jego dokonań – był sekretarzem Związku Katolickich Towarzystw Robotników Polskich, członkiem zarządu Towarzystwa Czytelni Ludowych; redaktorem pism katolickich i wieloletnim dyrektorem Wydawnictwa i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu; komisarzem Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu w okresie Powstania Wielkopolskiego (1918–19), posłem na Sejm (1919–22), senatorem (1922–27); był ściśle związany z Chrześcijańską Demokracją, koordynował prace Akcji Katolickiej, był twórcą Katolickiej Agencji Prasowej. Jako biskup katowicki dał się poznać jako człowiek rozsądny, wspierający działalność charytatywną. Dwukrotnie usuwany przez władze z diecezji: raz przez Niemców w 1941 r., potem zaś przez stalinowskie władze ówczesnej PRL w 1952 r.

Ksiądz Adamski był także wybitnym organizatorem, działaczem i propagatorem polskiej spółdzielczości. Trzech było wielkich patronów spółdzielczości wielkopolskiej: ks. Szamarzewski, ks. Wawrzyniak i właśnie ks. Adamski, który związał się z nią bardzo wcześnie, pracując w gnieźnieńskiej spółdzielni kredytowej "Kasa Ul", by stać się członkiem Patronatu (od 1906 r.), a wreszcie objąć urząd Patrona Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych w Wielkopolsce w 1911 r. (jego wybór był jednogłośny). Za jego patronatu w 1913 r. na 287 wielkopolskich spółek kredytowych, aż w 212 pracowało blisko 300 księży, często na stanowiskach prezesów kas. Dla ks. Adamskiego spółdzielczość stanowiła ważny element rozwoju gospodarczego. Z jednej strony ów rozwój kształtowany jest bowiem przez wielki kapitał, skupiony w rękach niewielkiej grupy właścicieli, z drugiej wszakże coraz bardziej wpływa na niego rosnąca i coraz bardziej świadoma rzesza drobnych posiadaczy- -spółdzielców. Spółdzielczość wyrasta z nizin, ale te niziny podnosi, jest w stanie skutecznie przeciwdziałać różnego typu wykluczeniom społecznym, finansowym, przyczyniając się do bogacenia społeczeństwa bez konieczności uzależniania się od wielkiego, i najczęściej obcego, kapitału.

Polskość, powszechność, niezależność i dostępność (zwłaszcza w zakresie kredytu) – oto cechy tak rozumianej spółdzielczości. Przy tym także wzrost przedsiębiorczości, zmysłu oszczędności, wzrost fachowości i profesjonalizmu – co owocować miało wg ks. Adamskiego tworzeniem i umacnianiem się polskiej klasy średniej, walką z "proletaryzacją" (ubożeniem) poszczególnych grup społecznych. Spółdzielczość miała również umoż- liwić zrównoważony rozwój gospodarczy i społeczny Polski.

Obok wielu innych prac, ks. Adamski opublikował: ! Kasy oszczędności w obrębie towarzystw, Poznań 1904, ! Nowe zadania dla naszych towarzystw dobroczynnych, Poznań 1904, ! Stowarzyszenia polskie wobec ustawy o stowarzyszeniach i zebraniach obowiązującej od /…/ 1908. Praktyczne wskazówki dla zarządów i przewodniczących ze szczególnym uwzględnieniem sposobu zakładania nowych stowarzyszeń, Poznań 1909, ! Zasady pracy spółkowej w świetle uchwał i doświadczeń Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych na W.X. Poznańskie i Prusy Zachodnie. cz. 1 – Materiały, Poznań 1918, ! Dlaczego duchowieństwo zajmuje się pracą społeczną, Poznań 1921, ! Najbliższe zadania spółdzielczości zorganizowanej w Związku Spółdzielni Zarobkowych i Gospodarczych, Poznań 1924, ! Reorganizacja bankowości w Polsce, Poznań 1926, ! Drogi uzdrowienia gospodarczego Polski, Poznań 1926, ! Unia Związków Spółdzielczych w Polsce, [brak miejsca wydania] 1929. Poniższy tekst przytaczamy za: Stanisław Adamski, Ruch spółdzielczy w Polsce oraz znaczenie i zadania Unii Związków Spółdzielczych, Poznań 1930.

Janusz Ossowski


Partnerzy:

kasa-stefczyka

wsieci 27022014 

skef 

skok logo rgb2

logo FES 

 

Nasza witryna do poprawnego funkcjonowania używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Czytaj wiecej polityka prywatnosci.

Zaakceptuj cookies na tej stronie.