Niedawno zmarły (4 czerwca 1999) profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego był zarazem wybitnym historykiem myśli społecznej i gospodarczej, filozofem, etykiem, działaczem katolickim i twórcą lubelskiej szkoły katolickiej nauki społecznej. *Urodził się w 1903 roku w Warszawie. W 1923 roku ukończył studia rolnicze w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego pod kierunkiem profesora Władysława Grabskiego, wielokrotnego premiera i ministra skarbu RP; u niego też się doktoryzował w 1931 roku.

Od 1932 roku związał się z KUL; po uzyskaniu habilitacji (w 1934 r.) objął w nim Katedrę Polityki Ekonomicznej, a także Historii Gospodarczej. W 1937 roku Czesława Strzeszewskiego powołano do składu Rady Społecznej przy Prymasie Polski (Rada miała popularyzować m.in. program społeczny encykliki Qadragesimo anno oraz wypowiadać się w ważnych sprawach społecznych). Tu też spotykał się z wieloma polskimi autorytetami w zakresie nauk społecznych: ks. A. Szymańskim, prof. L. Caro, ks. J. Piwowarczykem, także z późniejszym Prymasem Tysiąclecia Stefanem Wyszyńskim.

W czasie II wojny światowej Strzeszewski pracował w Krakowie w jedynej polskiej instytucji, tj. Radzie Głównej Opiekuńczej, prowadził także działalność na rzecz podziemia niepodległościowego oraz wykładał na tajnych kompletach uniwersyteckich w Kielcach ("filii" Uniwersytetu Poznańskiego). Od 1945 roku powrócił na KUL, rok później został profesorem zwyczajnym kierującym m.in. Studium Zagadnień Społecznych i Gospodarczych Wsi (zlikwidowanymj przez ówczesne władze w 1949 r.), Katedrą Ekonomii Politycznej; kierował też Katedrą Socjologii Chrześcijańskiej, która podjęła problematykę badawczą z zakresu katolickiej nauki społecznej, włączając w nią dorobek i metody naukowe takich dyscyplin, jak filozofia, historia, statystyka, psychologia, pedagogika, ekonomia, polityka społeczna i gospodarcza, prawo, etyka, organizacja pracy i in. Mimo wielu przeszkód ze strony władz PRL (Strzeszewskiego usunięto z KUL w 1952 r., banicja trwała do 1956 r.) udało mu się dokonać wielkiego dzieła wyróżnienia społecznej nauki Kościoła spośród innych doktryn społecznych oraz opracowania dla niej własnej metodologii. Katolicka nauka społeczna w Polsce zaczęła być rozumiana nie tylko jako odmienna wobec powszechnie obowiązującej w latach PRL marksistowskiej oceny rzeczywistości, uwrażliwiała ponadto na prawdę i człowieka, na wartości i społeczne zasady. Odwołując się do tradycji św. Augustyna i św. Tomasza z Akwinu, także do filozofii Jacquesa Maritaine'a, Strzeszewski pokazywał naukę społeczną Kościoła nie jako tzw. trzecią drogę (dla liberalizmu i socjalizmu, które są sprzeczne z personalistyczną wizją człowieka), co raczej próbę odnowy ustroju zgodnie z podstawowymi zasadami chrześcijańskimi, według których "nie ma prawdziwego rozwiązania kwestii społecznej poza Ewangelią". Jego książka Ewolucja katolickiej nauki społecznej była pierwszą na świecie tego typu publikacją prezentującą przemiany, jakie zaszły w nauce Kościoła po Soborze Watykańskim II.

Czesław Strzeszewski był przez całe życie człowiekiem niezwykle czynnym. Już w gimnazjum działał w Stowarzyszeniu Młodzieży Akademickiej "Odrodzenie", potem w Katolickiej Młodzieży Narodowej, Stowarzyszeniu Katolickiej Młodzieży Akademickiej "Odrodzenie", współtworzył Związek Polskiej Inteligencji Katolickiej; później, w latach siedemdziesiątych, organizował w Lublinie Klub Inteligencji Katolickiej (KIK); działał również w organizacjach społecznych: Stowarzyszeniu Caritas, Pomocy Pisarzom Chrześcijańskim czy Towarzystwie Przyjaciół Młodzieży; zasiadał w wielu organizacjach naukowych, m.in. w Towarzystwie Naukowym KUL, Polskim Towarzystwie Ekonomicznym, Radzie Wychowania Spółdzielczego, jak również brał udział w pracach organizacji o charakterze oświatowym, m.in. Kursach Pedagogiczno-Społecznych dla Nauczycieli Szkół Rolniczych przy KUL, Kursach dla Inspektorów Oświaty Pozaszkolnej w £odzi, Lubelskim Związku Inteligencji Wiejskiej i Przyjaciół Wsi. W 1968 roku został powołany przez episkopat polski (jako człowiek świecki!) na przewodniczącego Komisji Iustitia et PAX. Za upowszechnianie społecznej nauki katolickiej otrzymał Strzeszewski m.in. Komandorię Orderu Papieskiego św. Grzegorza (1975 r.), a od Lecha Wałęsy Krzyż komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1993 r.).

Imponujący jest dorobek naukowy prof. Strzeszewskiego, jego artykuły i studia ukazywały się od roku 1928 do samej śmierci. Napisał m.in.: Wstęp do katolickiej etyki społecznej, 1958 Katolicka nauka społeczna, 1964 (wydanie w Paryżu pod pseudonimem Stanisław Jarocki) Ewolucja katolickiej nauki społecznej, 1978 Historia katolicyzmu społecznego w Polsce 1832–1939 (współredakcja, 1981). Tekst zamieszczony w niniejszym kwartalniku pochodzi z pracy zbiorowej Korporacjonizm, Lublin 1939, s. 61–81. (Tekst ten po raz pierwszy ukazał się w czasopiśmie "Prąd" 25 (1938), t. 36, s. 285–303).

Janusz Ossowski




Partnerzy:

kasa-stefczyka

wsieci 27022014 

skef 

skok logo rgb2

logo FES 

 

Nasza witryna do poprawnego funkcjonowania używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce. Czytaj wiecej polityka prywatnosci.

Zaakceptuj cookies na tej stronie.